“Bà nội cháu hồi đó còn nhỏ lắm, mới có mười bốn tuổi thôi. Trận đại hạn hán hoành hành khắp cả nước, cái vùng quê nhà cháu đến cả vỏ cây, rễ cỏ trên núi cũng bị người ta gặm sạch sẽ không còn một mẩu.”

“Thế mà ba mẹ bà nội cháu lúc đó vẫn còn tâm trí hứng thú, lại mò mẫm trên giường đẻ thêm ra một đứa con trai nữa. Thế là nhà lại càng không có gì để bỏ vào miệng.”

“Bà nội cháu đành phải mò lên núi tìm may mắn, nhưng đỉnh núi đều bị người ta bới tung lên rồi, làm gì còn cái gì cho bà ấy ăn nữa.”

Tôi im lặng. Đoạn câu chuyện này tôi từng nghe bà nội kể qua rồi. Chính vì thế mà cả đời này bà nội ghét nhất là những kẻ phí phạm lương thực. Thế nhưng những chuyện diễn ra sau đó, bà nội lại chưa từng hé môi nửa lời.

“Sau đó thì sao ạ?” Tôi sốt sắng truy hỏi.

“Sau đó ấy à? Sau đó bà ấy đói đến mức không còn sức lực để bò xuống núi nữa, mắt thấy sắp sửa bỏ mạng trên núi đến nơi thì được một con cáo già cứu sống.”

Đôi mắt con nhím già phát ra ánh sáng xanh, nó trừng trừng nhìn vào mắt tôi, tưởng chừng như muốn nhìn thấu mọi suy nghĩ trong lòng tôi:

“Con cáo đã tha về cho bà nội cháu vài chùm nho mọng nước, kéo bà nội cháu từ cửa t.ử trở về.”

Tiếp đó, con cáo cất tiếng nói. Nó nhìn chằm chằm cô gái đang nằm sõng soài trên mặt đất, trong đôi mắt hẹp dài hiện lên vẻ thương hại:

“Ta là Hồ Tiên trong núi, thấy ngươi đáng thương nên ra tay cứu ngươi một mạng. Mấy chùm nho này ngươi hãy ăn hết trên núi rồi hãy xuống, tuyệt đối không được mang về nhà.”

“Vợ ta sắp sửa sinh nở, việc này coi như ta tích đức cầu phúc cho nàng ấy.”

Nói xong, con cáo liền quay lưng bước đi. Tôi không hiểu, vội hỏi: “Rồi sao nữa ạ?” Con nhím già vừa ăn ếch vừa chậm rãi kể tiếp:

“Lúc bà nội cháu đi xuống núi, vừa hay lại gặp phải cảnh mẹ ta sinh mấy anh em ta bị băng huyết khó sinh, bà ấy tốt bụng ra tay giúp đỡ một tay.”

“Chính vì thế mà suốt mấy chục năm qua, dòng họ Bạch chúng ta mới tìm đến để báo đáp ân tình của bà nội cháu. Món bánh ú của bà nội cháu thực chất đêm nào cũng là do ta đến nêm nếm gia vị cho đấy.”

Con nhím già nói xong liền quay sang nhìn tôi:

“Cháu còn điều gì muốn hỏi nữa không?”

Tôi cảm thấy mọi chuyện giống như một câu chuyện cổ tích hoang đường, đập tan mọi nhận thức trước đây của tôi:

“Ông vẫn chưa nói cho tôi biết, rốt cuộc là ai muốn hại bà nội tôi? Chuyện này thì có liên quan gì đến món bánh ú nhân thịt chứ? Gia đình tôi rốt cuộc là nợ nần ai?!”

Con nhím già bỗng nhiên im lặng. Lúc này, con nhím nhỏ bên cạnh mới cất giọng thỏ thẻ:

“Là dòng họ Hồ muốn bà nội cô phải đền mạng đấy. Bà nội cô đã không giữ lời hứa.

Bà ấy đã lén mang chùm nho đó về nhà cho đứa em trai ăn. Ăn xong hết nho rồi, người nhà bà ấy thấy quả nho to bất thường, liền đoán chắc chắn phải là gốc nho cổ thụ chứ không thể chỉ có vài chùm thế này. Họ tra hỏi bà ấy hái ở đâu.”

“Bà nội cô nhất quyết không chịu nói nên bị đ.á.n.h cho một trận thừa sống thiếu c.h.ế.t. Đau quá không chịu nổi, bà ấy lỡ miệng tiết lộ là do con cáo cho.”

“Ngay trong ngày hôm đó, ông cố ngoại cô đã dẫn người kéo lên núi, săn bắt sạch sẽ cả gia đình Hồ tiên.”

“Con cáo mẹ đang m.a.n.g t.h.a.i bị băm bụng ra, bên trong có năm con cáo con đều bị mang đi nấu cao hết cả.”

“Buổi tối hôm đó, họ còn dùng thịt của mấy con cáo đó để gói một bữa bánh ú. Bà nội cô c.ắ.n một miếng phát hiện là nhân thịt, người lớn mới khai ra đó là thịt cáo.”

“Bà nội cô vì chuyện này mà mang tâm bệnh rất lớn, thế nên mới tuyệt đối không cho cô đụng vào món bánh ú nhân thịt ấy.”

“Ta đã năm lần bảy lượt ngăn cản cô cũng là vì sợ dòng họ Hồ nhớ lại thù cũ. Cho nên món bánh ú đó, người ngoài ăn thì không sao, nhưng người nhà cô tuyệt đối không được phép đụng vào.”

“Người ta oán hận bà nội cô lắm, muốn bà nội cô phải hồn siêu phách tán mới hả giận cơ.”

“Thế nhưng bà nội cô lại có ơn với gia đình chúng ta, bao năm qua chúng ta vẫn luôn đứng ra hòa giải ở giữa, dâng lễ vật hậu hĩnh cho nhà họ Hồ, người ta mới chấp nhận tha cho bà nội cô một mạng.”

“Thế nhưng điều này cũng đi kèm với điều kiện. Người ta bắt bà nội cô phải làm công đức thí thực cho chúng sinh, dùng số tiền kiếm được để xây dựng một ngôi đền Thần Cáo nhằm siêu độ cho gia đình bảy mạng người kia.”

“Bây giờ ba hồn bảy vía của bà nội cô đã lên đường được một nửa rồi, mà đền Thần Cáo vẫn còn thiếu một chút nữa mới hoàn thành, lời hứa coi như chưa được thực hiện xong.”

Tôi chưa từng ngờ tới, một quán bánh ú nhỏ bé vậy mà lại ẩn chứa nguyên do này suốt mấy chục năm qua. Chẳng trách, chẳng trách có người bảo bánh ú của bà nội dở tệ, lại có người khen ngon nức nở. Hóa ra những cái dở tệ đều là do chính tay bà nội gói. Còn những cái ngon mê li lại là do ông nhím nêm nếm gia vị vào!