Bà mở túi hồ sơ. Bên trong chia thành nhiều kẹp tài liệu trong suốt: Thẻ bảo hiểm y tế một ngăn. Thẻ ngân hàng một ngăn. Hợp đồng bảo hiểm một ngăn. Giấy tờ nhà đất một ngăn. Và một tờ giấy A4 – là bản kế hoạch dưỡng lão bà tự viết. Điều 1: Khi cơ thể còn tự lo được, sống một mình. Điều 2: Khi cần người chăm sóc, ưu tiên thuê giúp việc theo giờ hoặc hộ lý ở cùng.

Điều 3: Nếu điều kiện cho phép, có thể chuyển vào viện dưỡng lão. Điều 4: Chi phí y tế và dưỡng lão ưu tiên dùng tiền tiết kiệm cá nhân. Sau Điều 5 chỉ có một dòng: “Con cái có sức thì góp sức, không có sức không cưỡng cầu.” Chu Lỗi nhìn rất lâu: “Mẹ, mẹ viết thế này có phải vẫn còn trách bọn con không?” Mẹ cài lại nút túi hồ sơ: “Sao lại vòng về chuyện cũ rồi?”

“Thế sao mẹ phải viết rõ ràng rạch ròi đến thế?”

“Viết rõ ràng không tốt sao?” Chu Thiến đột nhiên lên tiếng. “Rất tốt đấy chứ.”

Chúng tôi đều quay sang nhìn nó. Nó cầm tờ giấy lên xem lại một lượt: “Lúc có chuyện rủi ro thật, sợ nhất là ai cũng đinh ninh người kia biết phải làm gì.” Nó ngẩng đầu hỏi mẹ: “Cái túi hồ sơ này mẹ để đâu ạ?”

“Ngăn trên cùng tủ quần áo phòng ngủ.”

“Thế mật khẩu các thứ thì sao?”

Mẹ lườm nó: “Không ghi mật khẩu. Mày nghĩ cái gì đấy?” Chu Thiến cười lòa xòa: “Thì con cứ hỏi thế thôi.” Ăn xong, tôi và Chu Thiến rửa bát. Nó rửa, tôi lau. Tiếng nước chảy róc rách. Bỗng nó hạ giọng hỏi: “Chị, chị còn nhớ câu em nói trên chính cái bàn này năm ngoái không?”

“Câu nào?”

“Đừng có giả vờ.”

“Chỉ lo cho bố mẹ đẻ em á?”

Tay nó trượt một cái, suýt làm rơi cái bát: “Chị định ghim cả đời thật đấy à?” Tôi bật cười. Nó vặn nhỏ vòi nước: “Thật ra sau này em nghĩ lại rất nhiều lần.”

“Hối hận vì đã nói à?”

“Không.” Nó lắc đầu. “Em vẫn thấy con gái phải lo cho bố mẹ đẻ mình. Chuyện đó có gì phải hối hận. Nhưng em hối hận là hồi đó em lại biến nó thành câu ‘CHỈ lo cho bố mẹ đẻ’.”

Nó dùng miếng bọt biển chậm rãi lau quanh miệng bát.

“Làm như thể kết hôn xong, bố mẹ hai bên là hai hòn đảo cô lập ấy. Nhưng cuộc đời đâu có sống như thế được.”

Tôi nhìn nó: “Thế giờ em chuẩn bị hầu hạ mẹ chị rồi đấy à?”

“Chị bớt đào hố em đi.” Nó cười, huých vai tôi. “Việc nào đáng lẽ của Chu Lỗi thì để Chu Lỗi làm. Em giúp được tay nào thì em giúp. Phía nhà đẻ em cũng vậy thôi. Ai rảnh thì chạy đi chạy lại nhiều hơn, ai bận thì bỏ thêm chút tiền. Dù sao thì cũng không thể vin vào câu ‘bố mẹ ai người nấy lo’ để phủi sạch trách nhiệm cho mình được.”

Tôi xếp mấy cái bát đã lau khô vào tủ: “Câu này em nói với mẹ chưa?”

“Chưa.”

“Sao không nói?”

Nó khựng lại một giây: “Có những lời nói ra nghe cứ như đi hô khẩu hiệu ấy. Cứ lẳng lặng mà làm thôi.” Câu này đúng là làm tôi bất ngờ thật. Tôi không hỏi thêm nữa. *** Lại vài tháng nữa trôi qua, đến sinh nhật 67 tuổi của mẹ. Bà kiên quyết không cho chúng tôi mua quà cáp gì, nói không cần là không cần. Chu Lỗi đành nhét 2.000 tệ vào phong bao. Bà không nhận. Chu Thiến cũng không khuyên bà nhận.

Ăn xong, hai vợ chồng bế con về. Tôi ở lại phụ mẹ dọn dẹp. Lúc gấp khăn trải bàn, tôi thấy dưới mặt bàn kính ép một cái phong bì. Rút ra xem, là 2.000 tệ. Mẹ cũng nhìn thấy: “Em trai con lén nhét vào à?”

“Chắc thế ạ.”

Bà lập tức cầm điện thoại: “Để mẹ chuyển khoản trả lại cho nó.” Tôi giữ tay bà lại: “Thôi mẹ.”

“Sao lại thôi?”

“Nó muốn biếu mẹ mà.”

“Mẹ không cần.”

“Thế trước kia mẹ muốn cho nó, sao nó vẫn nhận?”

Mẹ nghẹn họng. Bà trừng mắt lườm tôi: “Rốt cuộc mày là phe bên nào đấy hả?”

“Phe nào có lý thì con đứng.”

Bà cầm phong bì ngồi phịch xuống sofa. Nửa ngày không nói tiếng nào. Một lúc sau, bà đếm lại xấp tiền một lượt. Lại đếm thêm lượt nữa. Rồi đứng dậy đi vào phòng ngủ. Tôi bám theo. Bà kéo ngăn kéo, bỏ xấp tiền vào trong cái túi hồ sơ đựng tài liệu dưỡng lão. Không trả lại nữa. Hôm sau, bà nhắn một câu vào group chat gia đình: “Tiền nhận rồi, lần sau không được cho nhiều thế nữa.”

Chu Lỗi đáp: “Đã rõ.” Chu Thiến nhắn: “Bà cụ đã phê chuẩn cho con trai được báo hiếu.” Mẹ nhắn lại: “Cô bớt mồm mép đi.” Kèm theo một mặt cười. Mùa thu năm đó, đồng nghiệp cũ của mẹ tổ chức đi Vân Nam du lịch 7 ngày, chi phí hơn 4.000 tệ. Trước kia gặp những dịp thế này bà toàn viện cớ từ chối. Lý do bao năm vẫn một câu: “Tốn tiền làm gì?” Lần này bà đăng ký đi.

Đêm trước lúc khởi hành, Chu Lỗi chạy qua kiểm tra hành lý cho mẹ. Thuốc men mang chưa, sạc điện thoại cầm chưa, căn cước để đâu. Nó ngồi xổm trước vali, mồm còn nói nhiều hơn cả mẹ tôi.

“Trên vùng cao nguyên chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn lắm, áo khoác dày mẹ đừng có chê tốn chỗ mà bỏ ra ngoài.”

“Biết rồi.”

“Đừng có thi gan với mấy dì trong đoàn, thấy người ta leo núi mình cũng cố leo.”

“Biết rồi.”

“Tối đến khách sạn nhớ nhắn vào group cho bọn con một câu.”

“Biết rồi.”

“Người lạ gạ bán thuốc bổ gì cũng cấm không được mua.”

Mẹ tôi phát cáu: “Chu Lỗi.”

“Dạ?”

“Năm nay anh bao nhiêu tuổi?”

“Ba lăm.”

“Mẹ nuôi anh ba lăm năm, đến lượt anh dạy mẹ cách bước ra khỏi cửa à?”