Tôi chạm cốc với bà. Bố nâng cốc, dường như muốn nói rất nhiều nhưng cuối cùng chỉ nói:

“Mẹ, năm mới vui vẻ.”

Đêm ấy, trên đường về, phố đầy xác pháo, trong không khí có mùi khói và hạt dẻ rang đường. Tôi dừng dưới cây long não rồi nhắn cho số bà ngoại:

“Bà ngoại, năm mới vui vẻ.”

“Những điều bà dặn con đều nhớ.”

“Ăn uống t.ử tế.”

“Ngủ cho ngon.”

“Sống cho tốt.”

Hai chiếc đèn l.ồ.ng đỏ trước cửa hàng là bố treo ban ngày. Tôi mở cửa, lấy hộp sắt ra. Bên trong, thư bà ngoại nằm trên cùng, cạnh đó là album bà nội đưa và tấm ảnh mới chụp trong buổi sinh nhật. Bà nội ngồi giữa. Tôi đứng bên phải. Bố và dì Triệu đứng bên trái. Dì Trương ngồi xổm phía trước, cầm chiếc bánh. Mọi người đều cười. Tôi đóng nắp hộp. Sáng mai mặt trời vẫn mọc. Cửa hàng vẫn mở.

Ngày tháng vẫn trôi. Nhưng có vài thứ đã khác. Sang xuân, bố nghỉ việc xếp hàng ở chỗ tôi vì tiệm sửa xe chuyển ông thành nhân viên chính thức. Dì Triệu thuê một quầy ở chợ bán sủi cảo thủ công, việc làm ăn khá tốt. Mỗi sáng đi ngang cửa hàng, bà thường để lại một hộp còn nóng, bên dưới kẹp mẩu giấy:

“Tiểu Mãn, hôm nay nhân rau tề thái, con nếm thử.”

Tôi tích góp mấy tháng nhuận b.út rồi sang lại cửa hàng trống cạnh cửa tiện lợi, định mở rộng thành một quán sách nhỏ. Ngày khởi công, bố xin nghỉ tới giúp sơn tường. Dì Triệu hấp một nồi bánh bao lớn cho thợ ăn. Bà nội chống gậy tới xem một vòng rồi gật gù:

“Tốt, tốt. Tiểu Mãn nhà mình có tiền đồ.”

Ngày quán sách khai trương là trước Thanh Minh. Mẹ từ Chiết Giang trở về, ôm theo một chậu trầu bà.

“Nghe nói hôm nay con khai trương, mẹ tới góp vui.”

Buổi chiều, hai mẹ con ngồi cạnh cửa sổ uống trà. Mẹ nói bà đã sang lại cửa hàng quần áo ở Chiết Giang, định trở về thành phố này sống.

“Bà ngoại con không còn, nhưng mẹ còn.”

“Sau này con có chuyện gì, mẹ cũng muốn có mặt.”

Lần này tôi không lập tức né tránh. Tôi nắm tay bà.

“Cạnh đây còn một cửa hàng trống.”

“Mẹ có muốn mở cửa hàng quần áo không?”

“Hai mẹ con mình làm hàng xóm.”

Bà cười mà nước mắt lại rơi. Thanh Minh năm ấy, cả nhà chúng tôi cùng đi tảo mộ bà ngoại. Bà nội, bố, dì Triệu, mẹ và tôi. Bố mẹ sau nhiều năm lại đứng cạnh nhau. Không ai nói nhiều, nhưng mỗi người đều nghiêm túc cúi đầu trước bia mộ. Bà nội bày bánh mang tới.

“Cô giáo Châu, bọn trẻ đều sống tốt, bà yên tâm.”

Gió từ sườn núi thổi xuống. Tôi đặt cẩm chướng trắng trước bia.

“Bà ngoại, bà xem, họ đều tới rồi.”

“Bà không cần lo cho con nữa.”

“Con sẽ ăn uống t.ử tế, ngủ cho ngon, sống cho tốt.”

Xuống núi, tôi đi cuối. Phía trước, bà nội chống gậy bước chậm, bố đỡ cánh tay bà. Mẹ và dì Triệu đi giữa, đang nhỏ giọng nói chuyện. Tôi chợt nhận ra có những thứ luôn thay đổi, nhưng cũng có những thứ chưa từng đổi. Ví dụ bầu trời xanh. Cây long não ở đầu ngõ. Và nụ cười dịu dàng trong ảnh bà ngoại. Quán sách mở được một tháng thì việc làm ăn bất ngờ khá tốt.

Dân văn phòng gần đó buổi trưa thường tới mua cà phê rồi ngồi một lát, cuối tuần có phụ huynh dẫn con tới xem sách tranh. Cửa hàng quần áo của mẹ cũng mở ngay bên cạnh. Dì Triệu thỉnh thoảng dọn hàng xong sẽ ghé qua, mang loại nhân sủi cảo mới pha cho tôi nếm. Bố nghỉ ca thì tới giúp sửa bóng đèn, chuyển kệ.

Một chiều, một phụ nữ trung niên đeo kính bước vào, trong tay cầm cuốn Văn học thiếu nhi xuất bản từ những năm tám mươi.

“Cháu là Châu Mãn phải không? Cô là học sinh cũ của bà ngoại cháu.”

Bà mở trang đầu. Trên đó có chữ ký của bà ngoại:

“Chúc em tìm thấy biển sao trong việc đọc sách.”

Người phụ nữ kể năm mười hai tuổi, bà ngoại đã tặng cuốn sách ấy cho bà.

“Cô giáo Châu là giáo viên Ngữ văn tốt nhất cô từng gặp.”

“Cô ấy dạy bọn cô rằng lời thật trong lòng chính là bài văn hay nhất.”

Bà kể bà ngoại coi học sinh như con. Nhà ai không đóng nổi học phí, bà lặng lẽ ứng trước. Ai viết văn hay, bà bỏ tiền in thành tập nhỏ cho cả lớp đọc. Sau khi người phụ nữ rời đi, tôi đặt cuốn sách ở vị trí dễ nhìn nhất. Bên cạnh dán một mảnh giấy:

“Sách lưu của quán, được đọc miễn phí.”

Tối ấy tôi viết một bài dài tên Bà ngoại tôi là cô giáo rồi đăng lên mạng. Sáng hôm sau, lượt đọc đã vượt 100.000. Rất nhiều người nói họ đọc đến khóc. Có người còn nhận ra tên bà ngoại. Tôi trả lời từng bình luận, mắt cay nhưng khóe miệng cứ cong lên. Bà ngoại không biết những hạt giống bà gieo cả đời đã nở hoa ở chỗ tôi, rồi lại bén rễ trong ký ức của nhiều người hơn. Mùa hè tới rất nhanh.

Quán sách có điều hòa, trở thành nơi mát nhất cả phố. Mỗi chiều đều có học sinh và người già vào tránh nóng. Tôi dựng một quầy nước miễn phí trước cửa, rót trà mát cho công nhân vệ sinh và shipper đi ngang. Một chiều, bà nội tự chống gậy tới.

“Tiểu Mãn, bà nghe nói chỗ con náo nhiệt nên tới xem.”

Tôi đỡ bà ngồi cạnh cửa sổ, rót một cốc nước chanh ấm. Bà tựa ghế nhìn căn phòng đầy người. Có người đọc sách, có người làm bài, có người nhỏ giọng trò chuyện.

“Nếu bà ngoại con nhìn thấy con bây giờ…”

Bà đột nhiên nói.

“Chắc vui đến mất ngủ.”