Mẹ đứng lên, vào bếp dọn bát đũa. Bà quay lưng về phía tôi nói một câu.

“Nói cho nó làm gì? Có tiền mới tôn trọng người, không có tiền thì được bắt nạt người à? Loại tôn trọng đó không cần cũng được.”

Tôi đứng tại chỗ, rất lâu không nói ra lời. Bà nói đúng. Nếu phải dùng tiền đổi lấy sự tôn trọng, thì sự tôn trọng ấy không đáng một đồng. Hai tuần sau, chúng tôi biết luật sư của chị dâu cả đã làm gì. Giấy triệu tập của tòa được gửi tới nhà.

Chị dâu cả lấy danh nghĩa anh cả — không đúng, là chị dâu cả đứng tên nguyên đơn, kiện bố tôi là bị đơn, yêu cầu tòa tuyên điều khoản liên quan đến nhà cũ trong thỏa thuận chia nhà vô hiệu, lý do là “khi chia nhà chưa xem xét đầy đủ đóng góp của con trai trưởng và quyền lợi tương ứng với nghĩa vụ phụng dưỡng”. Đọc xong giấy triệu tập, phản ứng đầu tiên của tôi là tìm một người bạn làm luật sư.

Trần Lập, bạn đại học, làm ở một văn phòng luật ba năm, vừa thi qua kỳ thi tư pháp.

“Cậu xem giúp mình, vụ kiện này bên kia có khả năng thắng không?”

Trần Lập lật tài liệu một lượt.

“Gần như không.”

“Tại sao?”

“Thứ nhất, thỏa thuận chia nhà của nhà cậu được ký trong tình trạng hai bên tự nguyện, có chữ ký có dấu tay, thủ tục hợp pháp. Thứ hai, căn nhà đã sang tên mẹ cậu, quyền sở hữu rõ ràng. Thứ ba, chị dâu cậu với tư cách ‘con dâu’ đi kiện bố chồng thì ngay cả tư cách chủ thể cũng có vấn đề.”

“Vậy sao chị ấy còn kiện?”

Trần Lập đẩy kính.

“Hai khả năng. Một, luật sư của cô ấy trình độ kém, không nói cho cô ấy biết vụ này không thắng được. Hai, cô ấy biết không thắng được, mục đích không phải thắng kiện mà là gây áp lực. Kéo dài không kết án, lúc giải tỏa tạo rắc rối, ép nhà cậu nhượng bộ.”

Sau lưng tôi toát mồ hôi lạnh. Khả năng thứ hai quá cao. Chị dâu cả không phải người ngu. Chị ấy từng tư vấn luật sư, hẳn biết cơ hội thắng không lớn. Nhưng thứ chị ấy muốn không phải thắng về pháp lý, mà là khuấy đục nước.

Tiền đền bù giải tỏa chỉ có thể xử lý thuận lợi khi quyền sở hữu rõ ràng và không có tranh chấp. Nếu có vụ kiện chưa giải quyết, tiền bồi thường có thể bị phong tỏa hoặc trì hoãn chi trả. Chị ấy đang đánh cược. Đánh cược bố mẹ tôi không chịu nổi thời gian và sức lực bị tiêu hao, cuối cùng buộc phải chia cho chị ấy một phần.

“Cậu có đề nghị gì?”

Trần Lập nghĩ một lúc, “Thuê luật sư chính thức, tích cực ứng kiện. Kết thúc càng nhanh càng tốt. Đừng kéo dài.” Tôi lấy điện thoại ra, “Giới thiệu cho mình một người.”

“Để mình đánh cho nhà cậu.”

“Cậu? Cậu mới có ba năm kinh nghiệm…”

“Loại vụ án này không cần quá nhiều kinh nghiệm, sự thật rõ ràng, pháp lý cũng đơn giản. Tiết kiệm tiền luật sư cho nhà cậu, sau này mời mình một bữa là được.”

Lần đầu tiên tôi cảm thấy hồi đại học kết bạn với một người học luật là lựa chọn đúng đắn đến thế. Ngày mở phiên tòa được ấn định sau một tháng. Trong một tháng này, chị dâu cả làm ba việc.

Thứ nhất, chị ấy làm ầm chuyện này trong họ hàng. Chị ấy gửi tin trong đủ loại nhóm họ hàng, nói bố mẹ chồng “thiên vị con gái, bạc đãi con trưởng”, còn gửi ảnh thỏa thuận chia nhà, khiến một đợt tranh luận nổ ra.

Thứ hai, chị ấy đưa dì Triệu tới thêm một chuyến. Lần này không phải khuyên mà tới gây chuyện. Dì Triệu đứng dưới nhà mắng nửa ngày, nói bố mẹ tôi “không xứng làm bố mẹ chồng”. Hàng xóm báo cảnh sát, cảnh sát tới rồi khuyên họ rời đi. Thứ ba, chị ấy gọi cho tôi.

“Tô Hiểu, cho em cơ hội cuối cùng.”

Tôi khịt mũi.

“Em bảo bố mẹ chia bốn mươi phần trăm tiền giải tỏa — không, ba mươi phần trăm, cho bọn chị. Chị rút đơn. Mọi người vẫn là người một nhà.”

“Chị dâu, chị nói chị kiện bố em là để làm người một nhà à?”

“Em đừng cứng đầu với chị, chị nói cho em biết…”

“Chị nói cho em biết gì?”

Giọng chị dâu cả đột nhiên thay đổi.

“Em tưởng chị không biết à? Mẹ em có một khoản tiền gửi. Ít nhất mấy trăm nghìn. Số tiền này cũng phải tính vào tài sản gia đình.”

Lòng bàn tay tôi lạnh ngắt. Chị ấy biết rồi.

“Ai nói cho chị?”

“Em quan tâm ai nói làm gì. Chị chỉ hỏi em, mẹ em có nhận không? Gặp nhau ở tòa.”

Điện thoại bị cúp. Tôi lập tức chạy tới trước mặt mẹ.

“Mẹ, chị dâu biết chuyện mẹ có tiền gửi rồi.”

Mẹ đang đan áo len, kim trên tay không dừng.

“Biết thì biết.”

“Chị ấy nói sẽ đem chuyện này ra tòa…”

“Vậy để nó đem.”

“Mẹ!”

Mẹ đặt kim đan xuống, ngẩng đầu nhìn tôi.

“Hiểu Hiểu, số tiền này là từng đồng từng hào mẹ tích cóp, không phải trộm không phải cướp. Nó thích kiện đâu thì kiện đó. Tiền đứng tên mẹ, gửi hơn hai mươi năm. Nếu nó có thể chứng minh về pháp luật rằng trong số tiền này có phần của nó, mẹ sẽ đưa không thiếu một đồng. Nhưng nó không chứng minh được.”

Giọng mẹ bình tĩnh như đang nói hôm nay thời tiết không tệ. Tôi hơi hoảng hốt. Đây vẫn là người phụ nữ từng chỉ vì một câu “mẹ ăn bát thứ ba rồi” của chị dâu mà đỏ mắt, lặng lẽ đặt bát xuống sao?

“Mẹ, từ khi nào mẹ trở nên như thế này…”

“Mẹ không thay đổi.” Bà lại cầm kim đan lên, “Chỉ là có những chuyện đã nhịn đủ lâu rồi.”Ngày mở phiên tòa, tôi xin nghỉ, ngồi dự từ đầu đến cuối.